گفتگو

دوست عزيز ع . ص

در مورد كساني كه با نقصي چون عقب افتادگي ذهني مواجه باشند و يا از بخت بد در سرزمين و جامعه و خانه و خانواده اي رشد كرده باشند كه از ابتدايي ترين امكانات زندگي انساني نيز محروم مانده باشند ، هيچ . اما در مورد باقي مردم بويژه آنها كه در هر شرايط دشواري هم كه قرار داشته اند اما حداقل خواندن و نوشتن را آموخته اند و امكان دسترسي به يك راديوي ترانزيستوري يا تلويزيون و احيانا امكانات مدرن تري را داشته و يا دارند ، به نظر من هيچ عذري براي رشد نكردن خرد انساني و اجتماعي در آنها و بي خبر ماندن از آنچه بشر تا كنون بدانها دست يافته است ، قابل پذيرش نيست . البته تقريبا همه ما انسانها اگر بر خطاي خود آگاه نيز شويم ، دوست نداريم كه در اين زمينه محكوم شويم و تمايل شديدي داريم كه كاسه و كوزه را گردن جامعه و محيط و خلاصه هر چيزي بجز خودمان بيندازيم .

اما به نظر من هر فردي كه اين حداقلي را كه گفتم داشته و سن او هم از بيست سال گذشته باشد فقط و فقط به دليل داشتن چيزي به نام مغز در قسمتي از بدن به نام سر ، قادر ميباشد كه مسائل پيرامون خود را تجزيه و تحليل كرده وكم كم خود را به سطح و سطوح بالاتر و نزديكتر به سطح خرد روز بشر برساند . همانطور كه در هزار توي دالان هاي تاريك يك غار اگر و فقط اگر قادر باشيم بين دو تاريكي مطلق و محيطي كمي روشنتر تفكيك قائل شده و محيط روشنتر را انتخاب كنيم . كم كم به محيط روشن و روشن تر هدايت شده و اگر عمر كافي داشته باشيم سرانجام از غار خارج خواهيم شد . اما به نظر ميرسد كه ما انسانها خيلي هم موجودات با هوش خارق العاده اي نيستيم و اگر از تجارب ديگران بهره نگيريم ، عمر كوتاهمان مجالي براي اين نجات از اين غار را فراهم نميكند . در فيلم "حيات و تكامل آن " و نوشته مكمل آن بيان كردم كه دانشمندان كشف كرده اند كه بين زماني كه بشر توانست از سنگ ابزاري براي شكار بسازد تا مرحله بعدي تكامل آن ابزار يك ميليون سال ! بشر هيچ تغييري در ابزار سنگي اش نداد و در واقع در همان مرحله متوقف شده بود ! اما به هر حال خوشبختانه ما نه تنها در آن مرحله نيستيم كه در زمانه اي زندگي ميكنيم كه امكانات بسيار متنوعي براي مشاهده جهان پيرامونمان در اختيار داريم و حتي اگر به دليل شرايط دشوار اقتصادي ، محيطي ، جامعه و خانواده و حتي جسمي و روحي ، امكان پيشرفتهاي مالي و تخصصي در زمينه اي را نيافته باشيم ، امكان آگاهي هايي در سطح معلومات عمومي و ارتقاء دانش و خرد اجتماعي و فرهنگي مان را همچنان در اختيار خواهيم داشت .

تو ميگويي شرايط اجتماعي و خانوادگي ما تعيين ميكند كه ما يك دكتر و مهندس بشويم و يا يك كارگر روزمزد ساده ساختماني . در موارد بسياري كاملا درست است . اما نه الزاما . بسياري از دكتر ها و مهندس ها و يا بازرگانان و صنعتگران موفق از همان محيط هايي خود را به اينجا رسانده اند كه تو معتقد هستي موقعيت آينده افراد ر ا تعيين ميكند . و البته بسيار هم ديده اي كه چگونه افرادي بر آسيب هاي غير قابل تصور خود نيز چيره شده و كارهايي ميكنند كه از عهده افراد سالم نيز به آساني ساخته نيست . مثالهاي بسياري را در بخش هاي مختلف همين پايگاه از جمله بخش عكس گزيده هاي تصويري و يا مجموعه گزيده هاي تصويري ميتواني ببيني از افرادي كه بدون دو دست و تنها با پا ظريف ترين كارها را انجام ميدهند ، بدون چشم و تنها از روي انعكاس صدا ميبينند و يا با پاي مصنوعي از كوه بالا ميروند و صدها مورد ديگر كه حتما بسيار در تلويزيون ديده اي ( در صورت تمايل مجموعه گزيده هاي تصويري اين پايگاه را تهيه و مشاهده كن ) اما خرد اجتماعي و فرهنگي گرچه بدست آوردنش براي يك دكتر و مهندس بسيار آسان تر است اما يك دكتر يا مهندس به دليل تحصيلات تخصصي اش الزاما داراي خرد اجتماعي و فرهنگي بالايي نخواهد بود و چه بسا از اين نظر در رتبه هاي بسيار پاييني نيز قرار داشته باشد . اطمينان دارم تا كنون با دكتر و مهندس هايي برخورد كرده اي كه يك دقيقه هم نميتواني پاي صحبت هاي غير تخصصي اشان بنشيني . و در خارج از مباحث تخصصي دكتري يا مهندسي شان آنها را چند هزار سال از تمدن بشري به دور ميبابي ! و در آن سو، يك كارگر ساده ساختمان گاه به زيبايي يك انديشمند و فيلسوف مدرن ميانديشد و يا سخن ميگويد .

بنابراين دوست عزيز من همچنان بر اين باور هستم كه ما انسانها جز در شرايط خاصي چون آسيب ها ي جسمي و روحي سهمگين و يا شرايطي كاملا محروم از اولين امكانات زندگي انساني ، قادر هستيم تا در بسياري موارد و بويژه از نظر خرد فرهنگي و اجتماعي به رشد كافي دست يابيم . واگر در طول عمر خود بدان دست نيافته ايم در مورد درصد بالايي از آنها ( 1 ) فقط و فقط مقصر خودمان هستيم و بس و در مقابل نيرويي كه اين توان را در سلولهاي خاكستري مغز آنها به وديعه نهاده است چه اين نيرو را خدا بدانيم و چه طبيعت هيچ عذري نخواهيم داشت . در حاليكه يك سنگ ، يك درخت و حتي يك شير و يا ميمون در چنين چهارچوبي قرار ندارند . زيرا از آنچه ما انسانها برخورداريم محروم هستند . دوست عزيزم اگر من خلبان ، فضانورد ، جراح ، كوهنورد ، و حتي يك زندگي معمولي و يا يك ثروتمند و دهها مورد مشابه نشدم ، شايد مقصر نبوده باشم ، زيرا هر يك از اين موارد شرايطي جسمي ، روحي ، و اجتماعي و محيطي نياز دارد كه ممكن است در اختيار و يا پيرامون ما نباشد و يا باشد و به دلايل موجهي آنها را از دست داده باشيم . اما اينكه من هنوز مانند انسانهاي چند هزار سال قبل بينديشم و يا وقتي در خيابان به بيماري صرعي برخورد ميكنم دورش خط بكشم و يا براي دور بودن از چشم زخم مردم يك كله قند بالاي كمد مهمانخانه ام بگذارم و يا براي شفاي درد م به دكتر علفي و يا دكتر قندي اي كه سواد نوشتن نسخه اش را هم ندارد مراجعه كنم و يا با هر فيلم و سريال احمقانه و كودكانه اي بخندم و يا يخچال خانه ام بزرگتر از كتابخانه ام باشد - اگر داشته باشم – ( جنگ سخن شماره 9 ) و اگر ندانم موزه خوردني است يا پوشيدني و صدها اگر ديگر ، قطعا خودم مقصر هستم . البته احتمالا در اينجا يك پارادكس هم وجود دارد زيرا معمولا بسياري از ما انسانها در طول عمر خود هيچگاه احساس هم نميكنيم كه لحظه اي و ذره اي بر خطا بوده باشيم كه بخواهيم تقصير آن را گردن عاملي بيندازيم ! و بسياري از ما در اوج جهالت ،و در حاليكه از پيمودن مسير حق و درست لبخند رضايت نيز بر لب داريم ، صحنه زندگي را ترك ميكنيم .

1 - و نه همه موارد كه قطعا مواردي خارج از توان و امكانات ما همواره وجود داشته و وجود خواهند داشت .

مظفر شريعتي

ارديبهشت 90

www.shariaty.com

درباره من / تماس با من نوشته ها ي من كارهاي صوتي كارهاي تصويري عكس ها توليدات پشتيباني Youtub
صفحه ويژه افسانه	نجوم	ا دبيات	تاريخ	فلسفه	رايانه
گزيده هاي تصويري	روان شناسي	طبيعت و حيوانات	علوم و فناوري	عكس	گوناگون
فهرست مطالب جديد	داستانهاي كوتاه	سخنان كوتاه	كتابخانه	بايگاني (آرشيو )	فيلمهاي مستند علمي

~باز گشت به صفحه اول