روستای
کندوان
روستای
کندوان در
نزدیکی شهر
اسکو و در
دامنه کوه
سهند واقع
است. ارتفاع
از سطح دریا 2300
متر و آب و
هوای بسیار
سرد در زمستان
و معتدل در
تابستان می
باشد. این
روستا از لحاظ
فرم بنا و
مصالح، در
ایران منحصر
به فرد است و
تنها نمونه
مشابه آن در
جهان، در ناحیه
ای به نام «کپدوسیا»
واقع در مرکز
ترکیه می باشد.
کندوان
یکی از سه
روستای صخرهای
جهان است که
این موجب
جذابیت بینظیر
آن شده است.
معماری
روستای
کندوان و جاری
بودن زندگی
مردم در قالب
بافت قدیمی
آن یک استثنا
در دنیا به
حساب میآید.
چرا که دیگر
در ترکیه و
آمریکا کسی در
کاپادوکیه و
داکوتا زندگی
نمیکند.
کندوان
روستایی است
بنا شده در
صخره و تنها
سازه این
دهکده را سنگها
تشکیل میدهند.
خانهها هرمی شکل
هستند و برای
دامها نیز حفرههایی
در سنگها بنا
شده است
شیوه
بنای خانه های
این روستا از
نوع معماری صخره
ای و به شکل
مخروطی یا کله
قندی می باشد
که احتمالا
مربوط به قرن
هفتم هجری
است. برخی از
باستان شناسان
قدمت این
روستا را به
دوره های پیش
از اسلام نسبت
میدهند. در دل
این تپه های
بلند که ارتفاع
بعضی از آنها
به چهل متر
میرسد . صدها
آغل، انبار و
اتاقک حفر شده
که بسیار دیدنی
است. برای دامها
نیز حفرههایی
در سنگها بنا
شده است.
در
کندوان خانه
اهالی در درون
سنگها کنده
شده است.
ارتفاع این سنگهای
مخروطی شکل که
به نام «کران»
خوانده می شود
بین ده تا پانزده
متر است و قطر
آنها به تفاوت
حدود پنج الی
هشت متر است.
در اثر
فعل و
انفعالات
آتشفشانی
کوههای سهند،
چنین منظره ای
در یکی از خوش
آب و هوا ترین
نقاط ایران
ایجاد شده
است. توده ها و
گدازه های مذاب
آتشفشانی، به
وسیله باد،
برف و باران در
طی هزاران سال
متمادی شکل
گرفته و به
فرم کران
درآمده است.
چنین حدس زده
می شود که
حمله مغول ها
مردم را به
این روستای
صخره ای
کشانده است.
این
کرانها در
امتداد
رودخانه و در
بین مسیر
رودخانه و تپه
های مجاور آن
واقع هستند و
محور اصلی
روستا عمود بر
جهت جنوب غربی
است. لذا از
لحاظ اقلیمی و
با توجه به
جهت آفتاب،
دره و
رودخانه،
کرانها در
موقعیت بسیار
خوبی قرار
دارند. معابر
اصلی روستا در
امتداد خط
تراز زمین
قرار دارند و
جهت ارتباط
بین قسمتهای
پایین و بالای
روستا، پله
هایی در دل
سنگ کنده شده
و یا نردبانها
و پله های چوبی
استفاده شده
است.
از
آنجایی که این
کرانها
پایداری
بسیار خوبی در
مقابل عوامل
اقلیمی از
قبیل تابش
آفتاب، باد،
باران،
رطوبت، برف و
همچنین زلزله
دارند، در طی هزاران
سال فرسایش
بسیار کمی در
آنها صورت
گرفته و تملک
آنها از یک
نسل به نسل
دیگر متوالیا
ادامه داشته
است.
روستاییان
با کندن سنگ
در درون این
کرانها، اتاق
و یا اتاقهای
نسبتا کوچکی
با ارتفاع
حدود دو متر
ایجاد کرده
اند. در هر
کران ممکن است
یک و یا دو
خانوار زندگی
کنند و هر
خانواده
دارای یک و یا
چند اتاق تو
در تو با
بازشوهای
کوچک در درون
کرانها می
باشند.
اتاقهای درون
کران معمولا
شامل نشیمن،
آشپزخانه و
صندوقخانه
است. پذیرایی
از مهمان، صرف
غذا و استراحت
و خواب در
اتاق نشیمن صورت
می گیرد.
معمولا یک و
یا دو تنور در
داخل این خانه
ها وجود دارد
که علاوه بر
پخت نان و طبخ
غذا، حرارت
مورد نیاز
خانه در فصول
سرد را تامین
می کند. گاهی
یک خانه دارای
دو و یا سه
طبقه است و یا
دو خانواده در
سطوح مختلف
کران سکنی
گزیده اند. در
داخل یکی از
بزرگترین
کرانها مسجد
روستا واقع
شده و یک حمام
عمومی نیز در
دل سنگ کنده
شده است
لوله
کشی آب و برق
در دل این سنگ
ها همزیستی مسالمت
آمیز بشر با
محیط زیست را
نشان میدهد.
اگرچه
این کرانها(به
دلیل قطور
بودن دیوار خانه)
باعث کاهش
تبادل حرارت
بین داخل و
خارج می شوند
که امری مثبت
است ولی نقصان
نور کافی و
تهویه در داخل
اتاقها، از
نکات ضعف این
کرانها محسوب
می شود
منابع:
1. اقلیم
و معماری
ابنیه
سنتی(نوشته
وحید قبادیان)
2.
افشارنادری،کامران.1379.رم
کولهاس.نشریه
معمار،شماره
.1.
3.
رضا
سیروس صبری و
آیدا بنی
هاشمی.1384.معماری
منظر.نشریه
معماری و
ساختمان،شماره
.8.
5. http://www.mihrab.bogfa.com