صفحه شخصي مظفر شريعتي

ادبيات بيان هوشمندانه و خوش آواي چكيده تجارب گرانقدر انساني است . و به حق ما ايرانيان كه متاسفانه در زمينه هاي ديگر امكان رشد و فعاليت را نداشته دايم و يا اهلش نبوده ايم ، گنجينه گرانبهايي از آن را در اختيار داريم گرچه اشكالاتي نيز بر آن وارد است از آن جمله اينكه اگر از تنها معدودي بزرگان و چهره هاي استثنا چشم پوشي كنيم شايد در باقي موارد نيز مانند ساير زمينه ها باشيم . و ديگر آنكه در همين معدود نيز تنها ميتوان جنبه هاي محدودي از نيازهاي انساني را مشاهده كرد كه بيشتر آنها نيز در اغلب موارد مرد سالارانه ميباشند . زن ، نيمه ديگر موجوديت انسان ، موجودي كه ما مردها بزرگترين جنايات را در حق حقوق انساني اش روا داشته ايم و متاسفانه او نيز پذيرفته است ، در ادبيات ما تقريبا به صورت مطلق تنها وسيله اي است براي لذت بردن مرد و هيچ بعد انساني در او مورد جستجو و يا تحسين قرار نميگيرد ، مرداني كه از مقطعي از تاريخ به بعد شاهد و شاهد بازي خود را نيز با افتخار بيان ميكنند و آثار آن را در اشعار بزرگترين شاعران خود نيز ميتوانيم بيابيم ! اما همين مردان كه آثارشان تماما ذكر روابط با معشوق ! ميباشد ، بيتي از آن را از سوي يك زن نسبت به مرد مجاز ندانسته اند . در آثار ادبي ما شايد تنها بتوان شاهنامه فردوسي را تا حدي از اين قاعده مستثني كرد . كه آنهم شايد متاثر از محتواي حماسي و رزمي آن باشد . در هر حال با وجود اشكالاتي كه بر آثار ادبي ما در جاي خود قابل برسي است ، اين آثار گنجهاي گرانبهايي نيز هستند كه متاسفانه ما روز به روز نيز با آنها بيگانه تر ميشويم .

از حدود چهل نفر جوان زير سي سال در مورد داستان رستم و افراسياب پرسش كردم ، هيچكدام نتوانستند يك خط و يا يك جمله از آن را تعريف كنند . اما دوازده نفر آنها توانستند كمي از داستان هاملت ويليام شكسپير را به دليل چند فيلم سينمايي كه از آن ديده بودند تعريف كنند ،از رستم و سهراب و يا ضحاك ماردوش نيز چيزي جز يكي دو جمله كوتاه نميدانستند ! بسياري از ما از سعدي حد اكثر ميدانيم كه بني آدم اعضاي يكديگرند كه در آفرينش زه يك گوهرند از اوست . اما تقريبا كمتر كسي ميداند كه اغلب تكيه كلام ها و ضرب المثل هاي رايجي كه روزانه بكار ميبريم نيز از اوست . از رباعيات خيام و اشعا رودكي ديگر سوالي نكنيد بهتر است . خلاصه آنچه را كه از ادبيات كهن خود ميدانيم اغلب به همانهايي محدود است كه ازكتابهاي فارسي مدرسه به زور نمره به خاطر داريم . و يا بواسطه استفاده در برخي موسيقي ها و يا فيلم ها به اجبار شنيده و آموخته ايم . و هزار افسوس از اين بيگانگي با هويت ملي خود .

چقدر زمان بايد بگذرد و انسانهايي بيايند و بروند تا انگشت شماري از آنها در كوران حوادث روزگار پخته شده و به رمز و رازهايي دست يابند . از بين آنها اندكي داراي نبوغي ادبي بوده و بخواهند و بتوانند اين يافته هاي خود را در قالب جملاتي پخته و سنجيده در اختيار ديگران قرار دهند . بسياري از اين آثار در حوادث تاريخ از بين ميروند و فقط اندكي از آنها از حوادث مختلف جان به در برده و به ما ميرسند . شگفت آنكه ما نيز هنوز صاحب زباني هستيم ( فارسي ) كه قادرمي باشيم با نوشته هاي بيش از هزار سال قبل خود ارتباط برقرار كنيم .( دانش آن را ندارم كه بگويم تنها اما خوانده ام كه كمتر زباني در زمان ما چنين ميباشد ) و صد هزار افسوس اگر با اين زبان آشنا باشيم ، چه به عنوان زبان مادري و چه به عنوان زبان مشترك ملي ، اما فردوسي و سعدي و خيام و حافظ و مولوي و . . . را نشناخته باشيم . يك اديب انگليسي زبان كه نام او را به خاطر ندارم گفته بود " همه سختي ياد گيري زبان فارسي به لذتي كه از فهم و درك يك غزل حافظ ويا يك رباعي خيام و يا يا يك گفته سعدي به انسان دست ميدهد مي ارزد ". و به راستي دريغ از ما اگر آنها را نخوانيم .

مظفر شريعتي

بهار 85

باز گشت به صفحه اصلي